Gedrag aanleren kan op twee manieren. Je kan gebruik maken van positieve bekrachtiging of van negatieve bekrachtiging. In een andere blog uit de serie over ezels trainen vertelde ik je over positieve bekrachtiging (R+) en clickertraining. In deze blog leg ik je uit hoe je ezels of muildieren kunt trainen met negatieve bekrachtiging.
Wat is negatieve bekrachtiging?
Net als bij positieve bekrachtiging, gaat de term ‘negatief’ niet over de emoties van je dier. Het gaat over het feit dat jij iets wegneemt (negatief) op het moment dat hij gedrag laat zien waar je meer van wilt zien. Hiermee bekrachtig je het gedrag en zal het vaker gaan voorkomen. Negatieve bekrachtiging is dus niet perse negatief. Maar er wordt wel gewerkt met een prikkel die bij het wegvallen ervoor zorgt dat je ezel meer van het gewenste gedrag gaat vertonen. Negatieve bekrachtiging wordt ook wel vermijdingsleer genoemd.
Ezels trainen met negatieve bekrachtiging
Negatieve bekrachtiging wordt ook wel R- genoemd. Dit komt van het Engelse ‘negative reinforcement’. De R is een afkorting van reinforcement, de – laat zien dat je iets wegneemt om gedrag te bekrachtigen. Een voorbeeld uit de praktijk: je wilt dat je ezel met je meeloopt. Hij heeft een halster om en staat rustig naast je stil. Om hem in beweging te zetten, zet je wat druk op het halstertouw. Hierdoor voelt je ezel de druk achter zijn oren. Je ezel gaat zoeken hoe hij hier vanaf kan komen en doet een stapje vooruit. Jij laat op het moment dat de ezel een stapje vooruit doet de druk los. Bij een aantal herhalingen en toenemen van het gewenste gedrag, heeft je ezel dat hij vooruit moet stappen om van de druk af te komen.
Is druk altijd fout?
Veel mensen denken dat je bij negatieve bekrachtiging altijd met fysieke druk werkt, en dat het inzetten van fysieke druk altijd negatieve bekrachtiging is. Dit is niet juist. Bij negatieve bekrachtiging werk je altijd met een onprettige prikkel (ook wel een ‘aversief’ genoemd). Dit kán druk zijn, maar het kan ook een andere prikkel zijn. Denk bijvoorbeeld aan een vervelend geluid of een dreigende lichaamshouding. Maar fysieke druk kan dus ook prettig zijn. Zeker als je ezel jeuk heeft, kan eens flink gekriebeld worden een hele fijne vorm van fysieke druk zijn!
Wat werkt beter voor ezels, negatieve of positieve bekrachtiging?
Positieve bekrachtiging en negatieve bekrachtiging zijn allebei heel effectief om ezels of muildieren te trainen. Bij allebei zijn er echter wel zaken waar je rekening mee moet houden! Ik schreef in een eerdere blog over Ezels trainen met voer en de aandachtspunten. Bij negatieve bekrachtiging is het voornaamste aandachtspunt dat het werkt omdat je een onaangename prikkel gebruikt. Natuurlijk kan ‘onaangenaam’ variëren van heel licht tot heel vervelend – maar alleen als de prikkel onprettig is, zal het wegvallen ervan het gedrag bekrachtigen. Dit betekent niet dat je geen R- mag gebruiken, maar wel dat het goed is je hier bewust van te zijn. Een ander belangrijke factor is de individuele situatie van jouw ezel. Waarom doet jouw ezel zo?
Onderzoek ezels trainen met positieve of negatieve bekrachtiging
Ik heb een onderzoek gedaan naar het verschil in stresssignalen tijdens werken met R+ en R- in combinatie met een vreemd obstakel. Kort samengevat: daar kwam uit naar voren dat ezels die met negatieve bekrachtiging getraind werden, meer stresssignalen lieten zien dan de ezels die met positieve bekrachtiging werden getraind.
Hulp nodig bij het trainen van je ezels?
Duizelt het je een beetje na al deze wetenschappelijke termen? Wil je graag veilig met R+ werken, of vriendelijk met R-? Kijk dan zeker eens naar het aanbod van Ezellogica. Daarin gaan we samen aan de slag met jouw ezel(s). Een leuke en leerzame ervaring!
